Hij zit tegenover mij. Armen over elkaar, zijn blik iets voor hem gericht. Ik kijk naar hem, hij ziet mij niet.
"Je trekt aan mij."
- "Hoe trek ik aan jou."
"Als je iets zegt of me bericht. Je verwacht van mij dat ik reageer."
Ik knik.
- "Ja, ik vind het fijn als je wel een keer reageert. Ja, dat laat ik merken. Als ik al even niets gehoord heb."
Hij knikt.
- "Jij laat me in het ongewisse. Dan benader ik je omdat ik weten wil waar je bent. Dat is voor jou trekken, voor mij een manier om duidelijkheid te krijgen maar jou daarmee ook de ruimte te geven om te zeggen dat je met rust gelaten wil worden. Ik begrijp nu dat dat voor jou als trekken voelt. Lastig, want ik wil ook laten merken wanneer je op radiostilte gaat zonder uitleg, dat dat vervelend voelt."
Hij knikt.
Zijn handen in zijn schoot. Hij kijkt me aan. In mijn droom.
Maar hij liep weg. Liet mij in 'een ongewisse' met het gevoel inadequaat te zijn, aan hem te trekken... (natuurlijk was ik dat ook - en gaf ik hem dat gevoel)
...maar ik heb eigenlijk nooit geweten wat hij wilde, waar hij behoefte aan had of wat hij echt nodig had. De verlaten wens ons inadequaat te zijn te delen...er doorheen te wandelen. Samen. Mijn droom. De echte droom.
Vorig jaar (2017-2018) op oudejaarsavond schreef ik geheel onderstaande. Een brief aan mijn 'lief ongemak'. Ik spendeerde oudejaarsavond met mijn ongemak en mijzelf. Een avond van door de zure appel heen bijten en dan toch uitkomen op een soort van comfortabel zijn met mijn ongemak. Een lange eenzame avond maar met een hele mooie uitkomst. Ongemakkelijk leerzaam.
Oudejaarsavond voorafgaand aan dit niet meer zo hele nieuwe maar zeker ook nog geen oude jaar zou ik niet alleen doorbrengen, had ik me voorgenomen. En zo liep het ook. Ik was waar ik wezen wilde...en toch voel ik me ongemakkelijk denkend aan het oudejaar 2018. Stiekem ruil ik 'm liever in voor mijn ongemak en mijzelf... Het was sowieso gemakkelijker geweest - gezien het feit dat mijn ongemak en ik inmiddels behoorlijk vertrouwd zijn geraakt. Prachtig gezelschap was het oudejaarsavond 2018, maar ingegeven door een samen-zijn die nu blijkt niet heel erg samen-was. Ja, cryptisch misschien, maar anders kan ik het niet zeggen.
Maar winst is met deze ervaring dat ik niet meer 'bang' voor mijn ongemak ben. Dat ik liever alleen ben met mezelf en mijn ongemak dan niet alleen in een samen wat niet heel erg samen is. Een hele wijze les (een dure ook, maar goed dan heb je ook wat). Lief ongemak, je bent er nog steeds. Je bent er nu. Een nieuw ongemak. Of misschien niet nieuw - vooral oud - maar een die ook getackeld mag worden. Nu het nieuwe jaar meer dan een maand 'oud' is. Kennelijk is dit ongemak één die niet op één oudejaarsavond te ervaren is...waar meer dan één avond voor nodig is. En dat is oké. Hoe ongemakkelijk ook. (Dus het 'oogsten, schransen en leren', die 7 vette jaren beginnen blijkbaar zo...)
31 december 2017 - 1 januari 2018
Lief ongemak,
Vanavond (oudejaarsavond) breng ik door met jou. Waar het misschien eerst 'gemakzucht' was, vinden van prettig gezelschap of een kek feest had ik niet echt zin in, is het nu vooral voortzetten van waar ik eerder dit jaar mee begonnen ben: het vinden van mijn gemak in ongemak.
Ik ben wel eens eerder van een oudejaarsfeestje naar huis gegaan maar dan trof ik altijd nog een huisgenoot of twee. Nu is het echt jij en ik. Oké, met een mini-fles Merlot en wat oliebollen. En oh voor de lezer, nee dit is geen 'roep' om een uitnodiging of 'schreeuw' om aandacht. Dit is alleen om te laten zien waar ik ben en hoe je een avond als deze ook kan besteden.
Mijn ongemak en ik zelf houden ons doorgaans van elkaar gescheiden. Te ongemakkelijk namelijk. Het hoort ook bij mijn 'bij mijzelf uitchecken' (en dit jaar weer nog meer (zelf)reflectie...it never stops). Dat wil ik oprecht niet meer. Ik wil alles van mezelf aangaan en vooral voelen. En op advies, gedoseerd. Vanavond is een oefening in voelen van ongemak en daarmee 'oké' te zijn.
Geen flitsend glitterpak, snelle babbels en hippe drankjes. Geen groot gezelschap (alhoewel ik gezelschap gehouden wordt door tig gevoelens...) of een klein exclusief klein gezelschap (nou ja...in dit geval wel héél klein en zeer exclusief ;-) ). Gewoon mijn ongemak en ikzelf.
Dat gaat ongemakkelijk zijn. En ongetwijfeld 10x slikken en ongetwijfeld terugkijken op meerdere van dat soort momenten afgelopen jaar. Niet makkelijk maar wel met een grote winst: dichter bij mezelf, mezelf beter kennen en daarmee meer van mezelf. Daar wil ik op verder bouwen. Maar ook ik wil dat al die momenten van ongemak van 2017 vanavond oplossen in mijn ongemak. Het is niet een situatie, omstandigheid of persoon. Het is van mij. Ik doe dit. En dat is goed.
Lieve mensen, ik wens jullie al het gemak in jullie ongemak toe - nu en alle nu's die komen gaan in het nieuwe 2018.
'Mens-zijn is een herberg' is een tekst van Rumi al heel lang met me meereist. Gelukkig.
In de afgelopen periode zijn zoveel gevoelens 'langsgekomen', en nog. Altijd een uitdaging om ze te verwelkomen. Ook pijn, boosheid of intens verdriet. En zoals ze langskomen, vertrekken ze ook weer. De tekst van Rumi herinnert mij daaraan. (Gelukkig genoeg liefde, warmte en geluk.)
Mens-zijn is een herberg
Elke ochtend arriveert er een ander,
Een vreugde, een depressie, een laagheid,
Een moment van bewustzijn daagt op
Als een onverwachte bezoeker.
Verwelkom en vermaak ze allen!
Behandel iedere gast met eerbied,
Al is het een schare verdriet
Die je huis heftig
Van zijn meubilair ontdoet.
Misschien ruimen ze je huis leeg
Voor een nieuwe verrukking,
De donkere gedachte,
De schaamte,
De boosaardigheid…
Treedt ze met een lach, bij de deur, tegemoet
En noodt ze binnen.
Wees dankbaar voor wie er komt;
Ieder van hen is immers gezonden
Als een leidsman{vrouwe)
Van boven…
Hele dagen en avonden. Gebroken nachten.
Angstzweetaanvallen maar hele goede deodorant.
Sneeuw buiten, 20 graden binnen.
In tranen het ene moment,
in mijn broek piesen van het lachen het volgende moment.
Rauw van buiten, zacht en kwetsbaar van binnen.
De boodschappen doen alsof het de gewoonste zaak van de wereld is
met buitengewone onzichtbare onrust in mijn hoofd.
's Avonds een intake-gesprek voor een kliniek,
de volgende dag een sollicitatiegesprek.
Wasjes draaien door als mijn adem stokt.
Wat je ziet is van het alledaagse,
wat je niet ziet is wat jij voelt.
Zo is het voor jou. En voor mij.
Contrast is in alles taal.
** Ode to the moment that is THE reason of facing all fears...not all at once, but still. That moment deserves a place. Right here. And it is all about me. (Read it closely) When all and everybody is allright...it's become a moment of victory - I am sure. (self)Love wins. Always. Also when that entails goodbyes. For sure.
It's a game
Thumbprints in my neck Proof of a hurting in you No other way out
than this sick game
It's a game
Not of happiness or luck
It's a game
Of being right
I've lost in so many ways Scratches on my skin
Understanding your pain
No other way out
than this sick game
It's a game Not of happiness or luck It's a game
of being right You've lost in so many ways your very own fight
Na 2 dagen ben ik er meestal wel klaar mee. Maar één van de intenties van 2017 is zelf-liefde. En in dit geval betekent dat: uitgriepen. Dus ben ik al een paar dagen (lees: 5) onderweg. Tussen mijn gekuch en getuk door, probeer ik mezelf van het lamlendige gevoel af te leiden. Naast het leesvoer dat ik amper aangeraakt heb (na 2 regels dut ik al weg), heb ik nog altijd mijn foto-mobiel.
Laat Mr. Big nou in een van de meest fotogenieke appartementen van Alkmaar wonen. Dus fotografeer ik er lustig op los. Vanuit bed en vanaf bank of stoel. Want van mooie uitzichten en goede afleiding en genoeg slaap, knapt een mens vanzelf weer op. (En dan vind ik het voor 2017 wel weer mooi geweest.)
Al enige dagen 'zit' ik 'te zitten' op de behoefte aan erkenning, erkenning voor gekwetst zijn met name. Ik voel me gekwetst. Diep gekwetst en ik merk dat ik met dat gevoel niet zoveel kanten op kan. Het is van mij, het is iets dat voortkomt uit hoe ik iets ervaar en ervaren heb. Ik kan een ander daarover vertellen maar heeft dat zin? Ik weet namelijk dat ik die ander mijn verhaal vertel, mijn perceptie en meer dan dat is het niet.
Het raakt aan mijn thema '[sans excuse] voor mijn gevoel te gaan staan' deze dagen. Een thema dat soort van voortkomt uit mijn uitchecken en daarnaast ook uit mijn meebewegen. Wanneer gevoelens [in mij en bij de ander] te heftig worden, check ik uit (ook bij mezelf) en wanneer het niet aangenaam is maar 'do-able', beweeg ik mee. Maar in geen van deze situaties voel ik wat ik voel of sta ik voor wat ik voel. Ik kom in feite niet voor mezelf en mijn gevoelens op. Herkenbaar? Ik mag hopen van wel, dat ik niet de enige ben.
Dus erkenning, erkenning voor mijn gekwetst zijn. Ik wil mijn gekwetst zijn niet wegpoetsen, ik wil het voelen - er recht doorheen gaan en ja, ik wil daarin gekend worden. Hoe geef ik mezelf dat? Door dit stuk te schrijven? Een (lees)publiek 'af te dwingen'? Misschien. Maar dan pak ik het nog omslachtig aan want ik ga niet in op de details, ik noem ook geen namen en rugnummers - en dat ga ik ook niet alsnog doen - dus nee erover schrijven geeft me in die zin die erkenning niet. Alhoewel...
...door erover te schrijven geef ik mijn gevoel 'letterlijk' een plek. Hier op dit blog. Door mijn gekwetst zijn te benoemen, geef ik mezelf in feite de erkenning - ik bevestig hier mijn gekwetst zijn. Sterker ik zeg hier dat ik recht heb op mijn gekwetst voelen. En daarbij zeg ik hier dat een ander in mijn situatie zich precies zo zou voelen. Ik ben gekwetst, diep gekwetst en ik draag dit gevoel al een paar dagen. Het dwingt z'n plek af, staat me niet toe uit te checken en wenst dat ik voor hem/haar op kom.
Ik weet dat ik jou nu in mijn gevoel ken, in hoe ik mijn nu ervaar, mijn perceptie van een werkelijkheid. Maar het is van mij en voelt voor mij als waar. Wie je ook bent, ik ben blij dat je dit leest. Mocht je ooit de neiging hebben jouw gevoel weg te poetsen - doe het niet. Geef het een plek. Schrijf erover desnoods. Je hebt er recht op.
Hoezeer het onderwerp vaak lastig bespreekbaar is. En de schaamte groot. Depressie komt heel vaak voor. Bij volwassenen, las ik, heeft 1 op de 20 last (gehad) van depressie en bij jongeren komt het nog vaker voor, 1 op de 15. Daarom een campagne vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport die zich vooral op jongeren richt.
Voor mezelf geldt dat mijn eerste depressie zich inderdaad aandiende toen ik nog een tiener was. Alleen herkende ik en mijn omgeving die niet. Ik ging 'gewoon niet zo lekker'. Voordat überhaupt ooit het woord/label depressie naar boven kwam, was ik alweer dik in de twintig. Onlangs deelde ik een stuk van mijn Dagboek van een Depressie. Vandaag weer als 'hart onder de riem' voor iedereen die niet zo zeer lekker gaat maar kampt met klachten van depressie.
Dagboek van een Depressie(2)
Medicatie, structuur, iets minder werken, wandelen – ik ga het allemaal aan deze dagen. Iedere keer als mijn ‘grey hound’ arriveert en is, probeer ik iets anders te doen. Wat ik nog nooit heb gedaan, is schrijven tijdens mijn grijze dagen. Dat is wat ik nu anders doe, ik schrijf en onderzoek: wat is mijn depressie en kan ik ermee in gesprek? Mijn Dagboek van een Depressie. Alweer beland bij ‘volume three’.
—
Voordeel van mijn grijze dagen is dat ik kan slapen als de beste. Terwijl ik me in mijn dekbed heb gerold, voel ik mijn oogleden zwaarder worden. Mijn lichaam wordt zwaarder en ontspant zich meer en meer. Zachtjes aan val ik in een diepe slaap.
Ik sta in een open veld waarboven donkere wolken samenpakken, onder mijn voeten zacht, licht en stevig zand. Als ik naar beneden kijk zie ik mijn blote voeten zich nestelen in het zand. Ineens hoor ik een harde brul en wanneer ik opkijk zie ik een enorm gevaarte voor me. Een reus die rood en zwart gekleurd is met grote bulten over zijn gehele lijf. Hij buigt naar me toe, en brult in mijn gezicht, ik verstar. Ik kan niets behalve als bevroren blijven staan.
Iets werkt zich uit mijn lijf en komt naast me staan en probeert me tot bewegen te manen. “Toe dan, ga het aan – loop er naar toe.” Alles in me weigert. Mijn hart klopt in mijn keel en als ik wat wil zeggen gaat mijn stem op slot. Dat iets, wat ik tegelijkertijd ikzelf ben, geeft me een duw. Geërgerd kijk ik het aan en ik zie mezelf. Ik begin te tollen op mijn voeten en lijk al het grip kwijt te raken. Weer een enorme brul. Ik duik ineen en laat me vallen.
Aan mijn val lijkt geen einde te komen, de grond lijkt alleen maar verder van me af te bewegen. Ik geef me over en laat alles over me heen komen. De reus staat vlak voor me en buigt naar me toe. Als ik omhoog kijk staar ik recht zijn mond in. Mijn armen bewegen zich als vanzelf omhoog en de reus neemt een hap. Ik rol over zijn tong en mijn armen raken zijn grote tanden. Ik voel aan de beweging dat hij rechtop is gaan staan en zijn hoofd in zijn nek gooit. Met een grote zwiep beland ik in zijn keel en val ik verder.
Buiten hoor ik mijn eigen stem me aanmoedigen. “Je kan het, laat het gaan, laat je vallen – dit is van jou.” Ik snap maar de helft van wat ik hoor…dit is van mij? Ik blijf maar vallen en niet willen vallen heeft allang geen zin, als dat überhaupt zin heeft. Ik rol verder naar beneden in de reus, die zacht en warm van binnen is en eindeloos lijkt.
Het vallen stopt maar niet. Ik voel me met iedere centimeter vallen bozer worden en ik begin als vanzelf keihard te brullen. Mijn borstkas wordt groter en groter. Ik word steeds bozer. Met mijn handen probeer ik toch nog grip te houden. Om me heen veranderen de ingewanden van de reus in slangen die om me heen kronkelen en sissen. Onbedoeld raken mijn handen en armen de slangen aan en nemen hun vorm aan. Ze voelen steenkoud en heet tegelijkertijd.
Terwijl ik val en rol en me steeds bozer voel, geef ik licht en ontvlam ik letterlijk. Ik kan alleen nog maar brullen. Oerbrullen, een diep keelgeluid, zo hard heb ik nooit eerder kunnen schreeuwen. Als een rode vuurbol rol ik steeds harder en sneller. Sneller. Steeds Sneller. Ik krul me helemaal op, adem alle woede in, en brul alsof mijn leven ervan af hangt om nog sneller te kunnen. Dan met een doffe klap land ik op dat zachte en lichte zand.
Ik voel me volkomen helder en probeer te zien waar ik precies in het open veld ben. Ik ben waar ik was. De lucht is lichter nu. En boven mij razen de wolken voorbij. Als ik opkijk zie ik mijn eigen gezicht dat me vriendelijk toe lacht. Ze pakt me bij mijn arm beet en helpt me overeind. En terwijl ze me beetpakt, verdwijnt ze weer in mij. Een enorme rust lijkt in me wakker te worden. Rust en opluchting. Langzaam recht ik me op en ik haal diep adem. In mijn rechterhand zie ik dat ik een speer vasthoud en wanneer ik verder kijk zie ik dat ik gekleed ga in een harnas als een soort krijger.
Over mijn armen voel ik weer die bries. Kippenvel. “Je hebt je woede in de smoel gekeken. Heel goed. Je hebt haar eigen gemaakt en zij jou. Dat doen niet veel mensen je na”, hoor ik die bekende stem weer. Een lichte glimlach. Als vanzelf ga ik rechtop staan en voel ik me supersterk – wat zeg ik oersterk. Mijn woede in de smoel aangekeken… Ik voel me licht in mijn hoofd. Mijn lijf voelt fijn maar ook zwaar. Moe, ik ben moe.
Mijn wekker waakt me uit mijn droom en met een doffe klap rol ik van schrik uit mijn bed. Bezweet en nog half nahijgend, hijs ik mezelf weer het bed in en ik zet de wekker uit. Het is weekend, ik kan nog even uitwasemen. Ik ben bekaf van mijn droom waarvan ik nog niet helemaal helder heb, wat het betekent. Iets met woede. Dat komt later wel.
Ik rol me nog eenmaal in mijn dekbed en kijk naar het plafond. Mijn oogleden worden zwaarder en mijn lichaam ontspant zich weer. Nog heel even dan…
Het bovenstaande citaat van Banksy ligt voor mij in het verlengde van wat mijn moeder me in moeilijke tijden meegaf: ‘Maaike, er is altijd een achteraf. Er komt een moment dat je hier op kan terugkijken. En dat is een moment om naar uit te kijken.’
Mijn 2 en driekwart-realiteit is mede ingegeven door die gekke chemische fabriek in mijn bovenkamer, stofjes die niet opgenomen worden of ontbreken of niet worden getransporteerd. Daardoor ontkom ik niet aan mijn medicijnen. De depressie wordt hiermee niet helemaal voorkomen maar ‘verzacht’ en begrenst deze wel. Maar alleen leunen op medicijnen daar geloof ik niet in. Van depressies is bekend dat ze ook veroorzaakt (kunnen) worden door naar binnengeslagen emoties. Emoties die er wel zijn maar weggeduwd worden. Tijdens mijn schrijven, wat ik deze keer anders en voor het eerst deed, ontdekte ik dat dit ook voor mij opgaat. Ik zit op flink wat emoties – ik censureer mezelf al jaren.
Mijn schrijven tijdens deze depressie werd een reis en bracht ‘mijn donkere emoties’ aan het licht. En dat verlicht. Het schrijven verlicht en het helder krijgen wat in mij leeft dat mede de depressie ingeeft, verlicht. Ik kom uit een sociaal/politiek/emotioneel correct nest [waar ik alleen maar dankbaar voor ben – voor alles wat dat betekent]. Emoties als boosheid, jaloezie of bijvoorbeeld niet tegen je verlies kunnen, kregen niet de ruimte. En vandaar uit heb ik de rest van mijn verdere leven op deze gevoelens gezeten. Ik mocht ze niet voelen en al helemaal niet uiten. Waar het ooit iets was wat ik meekreeg vanuit mijn opvoeding, werd het later een door mezelf opgelegde regel.
Ik ben boos. [ mag niet, boze mensen zijn onredelijk ]
Ik ben jaloers. [ mag niet, mag niet ]
En ik kan eigenlijk helemaal niet tegen mijn verlies. [ je moet tegen je verlies kunnen anders ben je niet sportief ]
Ik heb pijn. [ stel je niet aan ]
Ik voel me eenzaam [ aansteller ]
en niet begrepen. [ wat ik zeg, aansteller ]
Alleen. [ 'i rest my case, aansteller! ]
Het schrijven was hard werken en werd een nog ‘hardere’ confrontatie met mezelf en mijn schaduwkant. Maar het voordeel is, als je benoemt wat eerder niet mocht zijn – breng je dat aan en in het licht. Al die ‘nare’ gevoelens benoemen, een plek geven – haalt de zwaarte voor een deel van de depressie af. Dat gebeurde bij mij. Het voordeel van over bijvoorbeeld woede schrijven is, is dat het een veilige manier is die emotie(s) te uiten. Je kwetst er niemand mee en het haalt jou niet uit balans, sterker het geeft meer balans.
Dit inzicht is dan ook mijn advies voor hier en nu: zie je ‘zwarte hond’* als een kans voor zelfstudie. Een mogelijkheid om jezelf inzicht te verschaffen of er onderliggende gevoelens zijn en zo ja, welke dat zijn. Maak het aantrekkelijker door hiervoor een mooi dagboek of schrift te gebruiken. Van mezelf weet ik dat ik voorheen tijdens een depressie mezelf geen cadeaus gaf of mezelf verwende (ook dat deed ik deze keer anders). Terwijl je…ik dat dan juist nodig heb. En misschien word je er niet meteen blij van, want vaak word je tijdens een depressie nergens blij van, maar doe het toch. Schrijf je niet, gebruik dan opname-mogelijkheid van je telefoon en praat erover. Of gebruik de camera van je telefoon en ‘vlog’. Zoals ik in mijn vorig stuk al zei, deze depressie is van jou – grijp die ‘zwarte hond’ bij de ballen en onthou: er is altijd een achteraf…echt.
Maybe to be continued...
* Churchill noemde zijn depressie(s) 'black dog' 'hence' 'zwarte hond'
Dus dan word je wakker…na een paar grijze maanden.
Ik was natuurlijk wel wakker, maar wakker zijn in mijn depressie is een andere manier van wakker zijn. Dat
leest misschien heel logisch maar ik zeg het toch maar even. Nu word ik wakker
en zie ik deze werkelijkheid en heb ik het besef van deze 3D-realiteit. Anders dan
de 2 en driekwart D-realiteit waarin ik zat. Het bijzondere van deze keer wakker worden is,
is dat ik nu wakker word met nieuwe inzichten als het gaat om mijn
depressiviteit. En dat dank ik aan mezelf, aan mijn eigen knetterhard werken. Dat leg ik zo graag uit.
Voor wat ik hier schrijven wil, moet ik naar drie jaar terug – toen ik geplaagd werd door de
zwaarste depressie tot dan en tot nu toe (goddank). Drie jaar geleden voelde ik
heel duidelijk, geneigd om weer op standje kluizenaar te gaan, dat ik ‘het’ anders
moest doen. Omdat ik me normaal gesproken volledig terugtrek, deed ik dat drie
jaar geleden niet. Ik reikte uit. Niet naar vreemden of mijn werk, maar naar
een paar vriendinnen. Niet alleen naar mijn moeder of toenmalig partner, zoals
normaal. Daar bovenop besloot ik ook mijn depressie te laten toetsen door artsen,
met een diagnose als gevolg. Waarover hier meer. Met nieuwe stappen in
een voor mij oude en bekende grijze modus, was een nieuwe gewoonte geboren:
het anders doen - wat dan ook! - dan normaal.
Van 2 en driekwart D-realiteit naar 3D-realiteit - in kleur!!!
Terug naar nu, dat wil zeggen naar een paar maanden terug. De grijze dagen
dienden zich weer aan – niet zo zwaar als drie jaar geleden. Maar
ja, een depressie blijft een depressie en dus verre van een feestje. Tijd om
weer iets anders te doen, om opnieuw te kijken naar wat kan ik nog meer en nog
weer anders doen. Ik reikte uit naar vrienden maar ook deelde ik nu mijn
gemoedstoestand op mijn werk. Dat laatste bleek een gouden greep. Mijn werk
bood me de gelegenheid minder te werken om mij de ruimte en rust te geven voor
herstel. Daarnaast, want dit was voor mij (perfectionist als ik ben waar het
mijn depressies aangaat) niet voldoende, ben ik gaan schrijven. Geloof me, zo
makkelijk als ik dat hier neerpen was dat niet – want voorheen was
schrijven tijdens een depressie ondenkbaar.
Vandaar dat ik aangeef dat ik mijn nieuwe inzichten, waarover zo en later meer,
aangaande mijn depressie aan mijzelf en aan knetterhard werken dank. Want reik maar eens uit in een depressie en ga maar eens schrijven in een depressie. HET. IS. HARD. WERKEN. Hoe
dan ook, met het door mij opnieuw uitreiken naar niet alleen ‘the usual suspects’ maar
ook naar mijn werk – werd het dikke grijs iets minder dik. En door mijn schrijven,
werd het iets minder dikke grijs van iets ongrijpbaars naar iets dat te duiden
bleek. En dus minder ongrijpbaar.
Door op mijn werk mijn depressie kenbaar te maken, kwam één
inzicht behoorlijk hard binnen. Hoezeer je geen invloed hebt hoe een ander op
jouw depressie reageert, je hebt wel invloed op hoe je jouw depressie
bespreekbaar maakt. Daarbij kan een ander nooit jouw depressie bespreekbaar maken, als de ander niet eens weet dat je in een depressie zit. Dit is wel 'tricky' van mij om te zeggen - want als je in een depressie zit, kan dat zo overweldigend zijn - dat bespreekbaar maken niet eens tot de mogelijkheden hoort. Omdat je zelf nauwelijks de woorden voor hebt of omdat je te gebroken 'voelt' om er woorden aan te geven.
Toch....mijn inzicht is meteen ook mijn advies: reik uit [hoe moeilijk ook], maak het bespreekbaar - ook op je werk (behalve als je echt voelt dat daar geen ruimte voor is) en draag zelf de verantwoordelijkheid voor wat je deelt en hoe je het deelt. Hoe donkerzwart of -grijs je dagen ook zijn. Die depressie is van jou - als je een opening vindt (en die is er...echt) - grijp die *'zwarte hond' bij de ballen. Misschien niet vandaag of morgen of de volgende keer...maar een keer...'for sure'.
To be continued...
* Churchill noemde zijn depressie(s) 'black dog' 'hence' 'zwarte hond'
Mijn depressie dit voorjaar is een enorme spiegel en daarmee een grote revelatie gebleken. Dat gaat wel gepaard met confrontatie – met dat wat door mij eerder niet gezien wilde worden, maar nu wel gezien moet worden. Dat wil zeggen als ik mijn leven nog meer eigen wil maken, met de beperkte tijd en energie die ik (en iedereen) heb.
Tot nu toe val ik van het ene plan in het andere avontuur. Soms spannend en opwindend soms wat minder, maar altijd interessant – vooral dankzij de ontmoetingen die daaraan gekoppeld zijn. Maar door de manier waarop alles zich aandiende of beter gezegd ik me erdoor liet meevoeren, betaal ik ook een prijs. Er komt altijd een moment dat mijn energieniveau laag tot 0 is en ik op afspraken of avonturen en ontmoetingen moet terugkomen.
Ik wil niet meer dat mijn leven me overkomt en ik wil ook niet meer ongepland terugkomen op afspraken. Dus wordt het tijd geen nee meer tegen nee te zeggen, zelfs als het om hele leuke opdrachten, avonturen en ontmoetingen gaat. Mijn tijd en vooral mijn energie is beperkt. En daarvan is mijn laatste depressie het bewijs. Niet alleen bewijs van wegduwen van gevoelens maar ook bewijs van wegduwen van mijn beperkingen.
Ik zei geen nee- nou ja, praktisch nooit. Dus is nu en de komende tijd een oefening in ‘gericht’ nee zeggen. En daarmee meteen de ultieme test of ik het inderdaad niet meer belangrijk vind, door iedereen aardig gevonden te willen worden. Want door geen nee meer tegen nee te zeggen, ga ik nee zeggen tegen mooie plannen, opdrachten, avonturen en bijzondere en lieve mensen. Ai. Au.
In dit proces mag ik niet vergeten dat waar ik wel ‘ja’ tegen zeg dat vol overtuiging is, daar ook echt ruimte voor is en het een avontuur of plan is dat ik kan waarmaken. Dat is het uitzicht en dat is mijn nieuwe ‘nee’ waard. (Hoezeer ik mijn terughoudendheid en angst ook voel.)
Zucht. Ik. Duik. Het. Diepe. In. Mijn eerste ‘nee’ al gezegd. Toch nog Ai. En Au.
Het afgelopen jaar heeft meer dan de jaren daarvoor in het teken van zelfreflectie en -onderzoek gestaan. Niet een bewuste keuze maar een beweging die ingezet werd door een reeks van gebeurtenissen. Ik werd zo met mijn neus op mijn voelen en gedrag gewezen dat ik daar met geen mogelijkheid onderuit kwam. Allemaal spiegels om me heen waar geen ontsnappen aan was. Dus werd het afgelopen jaar een jaar van naar binnen (maar daarmee ook van actie).
Dat afgelopen jaar werd besloten met een depressie die in maart zijn intrede deed. Een ultiem sluitstuk en vooral de ultieme spiegel. Hoewel mijn depressie mede ingegeven is door onbalans van stofjes in mijn hersenen, of beter gezegd de transport daarvan, is depressie mijns inziens ook een naar binnenslaan van emoties. Een inmiddels groot thema voor mij omdat ik het nu herken als mijn patroon in relaties.
Als mijn gevoelens te groots en te meeslepend worden om te dragen, klap ik dicht. (Dan te bedenken dat ik wel van groots en meeslepend houd). Ik ben een echte 'check-out girl'. Ik verlies contact met mijn gevoel (sterker ik duw ze weg), contact met mijzelf en daarmee ook contact met anderen. Met geen mogelijkheid kan ik aanblijven, alles voelt te heftig en woorden op dat moment heb ik er niet voor. Mijn uitchecken is in veel van de (romantische en vriendschappelijke) relaties tot nu toe voorgekomen. Dat is voor de ander niet makkelijk. Sommige mensen blijven aan (dankbaar, dankbaar zo dankbaar) en anderen checken, heel logisch, dan ook uit.
In mijn depressie van dit voorjaar (waarvan ik fysiek nog aan het herstellen ben), heb ik geprobeerd het gesprek aan te gaan met die zo grote en meeslepende emoties. Gevoelens die ik van mezelf doorgaans niet mag voelen en zeker ook niet mag uiten. Denk aan woede, angst en jaloezie. Dat niet mogen voelen voert de druk natuurlijk enorm op - en in plaats van dat ik explodeer, implodeer ik. Dan check ik dus uit. Door het gesprek aan te gaan heb ik die gevoelens de ruimte kunnen geven. Daarover en daarvan uit heb ik (voor het eerst) geschreven. Ook dat heeft mij en het mogen voelen nog weer meer ruimte gegeven.
Ik weet niet of ik met mijn besef van dit patroon, deze gewoonte van uitchecken voorbij ben. Maar ik weet wel wat het is en ik voel nu ook wanneer het gebeurt. Ook weet ik nu op welke emoties ik zelf druk leg, door ze er niet te laten zijn. En belangrijker nog, ik heb ontdekt dat door ze wel de ruimte te geven, ik niet per sé bang hoef te zijn te exploderen. Geen idee of ik een volgende keer bij het naderen van mijn uitchecken in staat ben dat te verwoorden. Ik hoop wel dat wanneer ik het aanvoel, ik dat op z'n minst kan aangeven.
Want mijn wens is iedere relatie, in welke vorm dan ook, te kunnen aanblijven. Voor mezelf en voor de ander. En daar begin ik liever nu aan, dan later.
